مقصود از پیمایش تعیین موقعیت مسطحاتی مجموعه ای از نقاط یا ایستگاههای متوالی است که با اندازه گیری های طولی و زاویه ای پی در پی ، مختصات آنها تعیین می شود ودر  مجموع یک شبکه از نقاط کانوای مسطحاتی را تشکیل می دهند.

هدف اصلی از انجام پیمایش، تثبیت نقاط مشخصی است که به کمک آنها بتوان نقاط تفصیلی را که در مراحل بعدی برداشت می شوند به هم ربط داد .

دقت برداشت نقاط پیمایشی بایست به مراتب بالاتر از دقت برداشت نقاط تفصیلی باشد با ورود و کاربرد دستگاههای قاصله یاب الکترونبکی پیمایش به عنوان یک روش اصلی در تهیه نقشه مطرح شده است.

 

اصول کلی پیمایش:

1-     پیمایش بایستی از یک نقطه معلوم شروع شود و به نقطه معلوم دیگری (که می تواند همان نقطه اولیه نیز باشد ) پایان یابد.

2-     آزیموت ها (یا ژیزمانهای ) خطوط اول وآخر پیمایش باید معلوم باشند و دقت این عناصر معلوم باید بیش از دقت لازم در جریان پیمایش باشد .

 

 

انواع پیمایش:

در عملیات نقشه برداری از دو نوع پیمایش استفاده می شود پیمایش باز و پیمایش بسته .

الف) پیمایش باز یا زنجیره ای :

نفاط شروع و پایان این نوع پیمایش دو نقطه مجزا از هم است .

ب)پیمایش بسته یا چند ضلعی:

نقاط آغاز و پایان این نوع پیمایش بر هم منطبق هستند . نقاط کنترل آغاز و پایان پیمایش باید تا حد امکان به شبکه ای که از نظر درجه بندی حداقل یک رده بالاتر است متصل باشد .

اگر دسترسی به نقاط مزبور میسر نباشد می توان با انتخاب مختصات قرارداذی (محلی) برای نقطه شروع پیمایش ، موقعیت سایر نقاط را تعیین کرد.

 

کمیتهای اندازه گیری در پیمایش:

در هر پیمایش لازم است دو کمیت طول و زاویه ( یا آزیموت) اندازه گیری شود .

رایج ترین وسیله برای اندازه گیری طول در پیمایش ، نوار فولادی است . اگر دستگاه فاصله یاب الکترونیکی در اختیار باشد ، سرعت و دقت کار را به نحو قابل ملاحظه ای افزایش می دهد .

فاصله یابی با نوار باید به صورت دو طرفه (رفت و برگشت) انجام شود . روشهای اپتیکی را نیز می توان در پیمایش بکار برد هد چند که این دو روش به خاطر پایین بودن دقت اندازه گیری روش مطلوبی در پیمایش بشمار نمیاید.

برای تعیین آزیموت امتدادها می توان آنها را به صورت مستقیم و یا با اندازه گیری زوایای بین امتداد ها تعیین کرد .

اندازه گیری زاوی با دستگاههای دقیق زاویه یابی و هر کدام در یک یا چند کوپل انجام می شود .

 

معادلات شرط در پیمایش :

قبل از محاسبه مختصات ، لازم است کلیه اندازه گیریها از نظر اشتباهات احتمالی و نیز مجاز بودن خطای اندازه گیری کنترل شوند .

 

 

شرط زاویه ای در پیمایش بسته:

اگر α1 و α2 و ... به ترتیب زاویه های داخلی ، β1  و β2 ...زاویه های

 خارجی و θ1  و θ2  و ... زاویه های انحراف چند ضلعی بسته

A B C D E F ، شکل 1 باشند باید داشته باشیم:

 

α1

 


 

Iαi    = (2n -4) * 90

 

∑βi = (2n +4 ) * 90

 

∑θi = 360

 

 

 اما در عمل به دلیل وارد شدن خطای اندازه گیری ، مجموع مقاذیر فوق به ندرت با مقادیر تئوری آنها برابر می شود و بین این دو مقدار اختلافی مو جود است که آن را خطای بست زاویه ای می نامیم .

اگر  n  تعداد رئوس پیمایش باشد ، خطای بست زاویه ای از یکی از روابط زیر به دست می اید :

Fα= ∑α I – ( 2n -4 ) * 90

 

Fα = (2n + 4 ) * 90 - ∑ βi

 

F α = 360 - ∑θ I

 

شرط زاویه ای در پیمایش باز :

اگر ژیزمان x A (ژیزمان ضلع اولیه) و ژیزمان F Y ( ژیزمان ضلع پایانی ) ، شکل 2 را به عنوان ژیزمانهای معلوم در نظر بگیریم ، شرط زاویه ای در این پیمایش به شرح زیر به دست میاید :

 

 

 

Gab=Gxa+180+α1

y

Gbc=Gab+180+α2

a

Gcd=Gbc+180+α3

                                                                                                            Gde=Gcd+180+α4

Gef=Gde+180+α5

Gfy=Gef+180+α6

از جمع روابط بالا نتيجه زير كه همان شرط زاويه اي بيمايش زنجيره اي است حاصل ميشود:

 

Gfy=Gxa+∑αi+180n

 

 

در اين صورت خطاي بست زاويه اي از روابط زير بدست مي أيد:

fα=Gxa+∑αi+180n-Gfy

                                                                                             :fα max=2.5e√nخطاي بست زاويه اي

 

fL max=2.5d√L:خطاي بست ضلعي

 

 

 

برداشت جزئیات:

عملیات برداشت در دو مرحله اصلی یکی برداشت نقاط کنترل(برداشت کانوا) ودیگری برداشت نقاط تفصیلی در برداشت خلاصه می شود.در مناطق بسیار بزرگ برداشت جزییات توسط عکسبرداری هوایی انجام می شود وپیاده کردن واتصال نقاط و در نهایت ترسیم نقشه به کمک دستگاههای فتوگرامتری و با استفاده از نقاط کنترل زمینی صورت می گیرد.

از نظر کلی روش های زمینی که برای برداشت نقاط تفصیلی به کار برده می شود نظير برداشت نقاظ كا نوا در سه گروه, اندازه گيري طول تنها- اندازه كيري زاويه تنها و اندازه گيري طول وزاويه خلاصه مي شود ليكن معمول ي ترين روش برداشت جزييات ,روش طول وزاويه است.چون از روش طول تنها (مساحي)مخصوصاَ در زمين هاي كم وسعت مي توان استفاده كردوروش زاويه تنها به علت كندي كار وهزينه زياد فقط در موارد اضطراري و نظير نقاط بسيار مرتفع ويا دسترس نا پذیر کاربرد پیدا می کند .

برداشت تاکئومتری:

برداشت تاکئو متری برداشت نقاط تقصیلی با یوه اخراج اشعه است با این توضیح که فواصل نقاط به جای روش مستقیم با روش استادیمتری اندازه گیری می شود .در حقیقت در این روش قاط تفصیلی به شیوه مخصات قطبی برداشت ی شود که درآن قطب،ایستگاه،و محور قطبی امتداد مرجع است.به طور کلی نحوه برداشت جزئیات به شرح زیر است:

بعد از تعیین مختصات نقاط کانوا ،منطقه مورد مورد برداشت بین نقاط کانوا به نحوی تقسیم می شود که از هریک از نقاط کانوا تعداد قابل توجهی از نقاط تفصیلی را بتوان باروش تاکئومتری برداشت کرد.پس از این تقسیم بندی در هریک از قاط مذکور دستگاه تاکئومتر را مستقر کرده ،پس از تراز کردن آن رتفاع محور ثانوی دستگاه را نسبت به دستگاه اندازه گیری می کنیم سپس یک کروکی از منطقه ای که برای برداشت از این ایستگاه در نظر گرفته شده ترسیم می کنیم ونقاطی که تشکیل دهنده رئوس عوارض مسطحاتی اند را به صورت شماره بر روی کروکی علامت می زنیم.برای عوارضی مثل خیابان ،جوی آب وغیره می توان نقاط متعددی را در دو سوی لبه آن انتخاب و علامت گذاری کرد.در پایان با قرار دادن شاخص قائم در هریک از نقاط مذکور ،زاویه افقی بین امتداد مرجع و امتداد منتهی به هریک از نقاط وهمچنین تار های استادیمتری را می خوانیم

اگر دستگاه جزء دستگاههای تبدیل به افق کننده نباشد قرائت لمب قائم نیز  برای محاسبهً فاصلهًافقی و اختلاف ارتفاع ضروری است.

 

برداشت ارتفاعی:

در بیشتر موارد که تهیه نقشه کاربرد پیدا می کند عوارض مسطحاتی در نقشه به تنهائی نیاز های ضروری را برطرف نمی کند در این گونه موارد برای یافتن شکل واقعی زمین لازم است وضعیت ارتفاعی زمین نیز به گونه ای در نقشه نمایش داده شود .

پیمایش
اگر چند نقطه روی زمین بگونه ای انتخاب شوند که متوالیاً تشکیل خط شکسته ای را بدهند،اندازه گیری طولها و زوایای این خط راپیمایش میگویند.

 انواع پیمایش

پیمایش به دو نوع کلی تقسیم میشود:
  • پیمایش ژئودزی
  • پیمایش نقشه برداری

 پیمایش نقشه برداری

مورد بحث مقاله پیمایش نقشه برداری است که آن را از حیث شکل به دو دسته تقسیم میکنند:
  • پیمایش باز
  • پیمایش بسته

 بررسی پیمایش باز

پیمایشی است که از یک نقطه شروع و به نقطه دیگر ختم میشود.برای کنترل صحت عملیات و دست یابی به میزان خطای مجازمیتوان عملیات را بیکی از دو صورت زیر کنترل نمود:
  • الف-پیمایش را از نقطه ای که مختصات آن از قبل معلوم بوده شروع وبه نقطه دیگری که مختصات آن نیز،در همان دستگاه مختصات معلوم است ختم می نمایند.شکل زیر:

  • ب-آزیموت جغرا فیایی امتداد شروع(AB)وآزیموت جغرافیایی امتداد پایان پیمایش(MN)را مستقیماًاندازه گیری میکنیم.یکبار نیز آزیموت امتداد NMرا باتوجه به زوایای خوانده شده در حین پیمایش،محاسبه کرده ونتیجه را با آزیموت اندازه گیری شده مقایسه مینماییم.شکل زیر:

مختصات نقطهAوآزیموت جغرافیایی امتداد ABوآزیموت جغرافیایی NMمعلوم است.

 بررسی پیمایش بسته

معمولاً به پیمایش هایی گفته میشود که از یک نقطه شروع و بهمان نقطه خنم میشوندبه این نوع پیمایش ها پلیگون یا کثیرالاضلاع بندی نیز میگویندوبرای کنترل عملیات با توجه به خطای مجاز بایستی مجموع زوایای داخلی در این حالت برابر(۲n-۴)در۹۰ وهمچنین مختصات بدست آمده از محاسبات برای نقطه شروع،برابر مختصات اولیه این نقطه باشد.

 شرایط وچگونگی انجام پیمایش

۱-شناسایی منطقه

۲-انتخاب رئوس پیمایش

شرایط انتخاب رئوس پیمایش

  • در محلی سخت محکم و تاحدودی مسطح باشد.
  • از هر نقطه،دونقطه قبلی وبعدی قابل رویت باشد.
  • حتی الامکان طول اضلاع پیمایش،تقریباًیک اندازه باشد.
  • متر کشی بین نقاط به راحتی انجام پذیر باشد.
  • تثبیت نقاط به وسیله بتن ریزی و یاصور دیگر انجام گیرد.

۳-اندازه گیری زوایا

  • چنانچه فواصل پیمایش زیاد باشد،برای اندازه گیری زوایا از وسایل دقیق تری استفاده میشود.

۴-اندازه گیری طولها

  • این عمل باید با دقت زیاد انجام پذیرد.

۵-اندازه گیری آزیموت یک امتداد

  • در پیمایش آزیموت جغرا فیایی ویا مغناطیسی یک امتداد می بایستی اندازه گیری شود.

۶-انتقال نقاط پیمایش بر روی نقشه.

  • این کار به یکی از دو صورت زیر انجام میگیرد:

روش ترسیمی -روش محاسبه ای

+ نوشته شده در  ساعت 22  توسط چشمی  |